Głównym celem poniedziałkowej (13 lipca) konferencji było omówienie wyzwań związanych z wpływem środowiska cyfrowego na zdrowie psychiczne młodzieży, przeciwdziałaniem przemocy i radykalizacji, budowaniem odporności społecznej młodych ludzi, wzmacnianiem bezpieczeństwa państwa poprzez działania edukacyjne, profilaktyczne i społeczne.
Współorganizatorami konferencji były Komisja do Spraw Dzieci i Młodzieży, Centrum Analiz Społeczeństwa Informacyjnego Uczelni Korczaka, Polskie Towarzystwo Polityki Społecznej, Konwent Dyrektorów Regionalnych Ośrodków Polityki Społecznej.
Sejmowe spotkanie otworzyła Monika Rosa, przewodnicząca Komisji do Spraw Dzieci i Młodzieży. – Nasza świadomość dotycząca wyzwań, które stoją przed młodymi ludźmi, młodymi dorosłymi, jest coraz większa. Nie unikniemy w tym obszarze kontekstu geopolitycznego, wojny za naszą wschodnią granicą, kryzysu humanitarnego, ale także kryzysu egzystencjalnego, kwestii zdrowia psychicznego czy kryzysu ekonomicznego – mówiła.
– Toczy się wojna hybrydowa. Dzieje się ona w bardzo trudnym okresie, z jednej strony w obliczu wojny, z drugiej doświadczenia pandemii, społecznej izolacji i tego, w jaki sposób młodzi uczestniczą w świecie mediów cyfrowych, które są nie tylko formą komunikowania się, ale również nauki norm społecznych, tworzenia i wyrażania emocji – podkreśliła.
– Media cyfrowe nie są środowiskiem bezpiecznym. To świat kompletnie nieuregulowany. Telefony towarzyszą naszym dzieciom na każdym kroku ich funkcjonowania. Nie są tylko elementem komunikacji między nimi, ale elementem budowania ich świata. Nie ma już podziału na świat realny i wirtualny. Tylko w zeszłym roku formalnie zdiagnozowano 33 operacje dezinformacyjne w polskiej infosferze. Mówimy tylko o tych, które udało się rozpoznać. Stawia to Polskę w czołówce państw na świecie podlegających operacjom wpływu – zaznaczyła przewodnicząca Rosa.
Z kolei podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Paulina Piechna-Więckiewicz skonstatowała, że współcześnie źródłem radykalizacji młodych są przede wszystkim brutalne, makabryczne treści pojawiające się w przestrzeni internetu, wokół nich powstaje cała kultura internetowa. – Coraz więcej dzieci i młodzieży deklaruje, że mogłoby, chciałoby zrobić krzywdę drugiemu człowiekowi. Za ten świat odpowiedzialni są dorośli, a nie dzieci. Dostawcy treści nie ponoszą odpowiedzialności za to, jak te treści są przetwarzane, jaki jest do nich dostęp. Przede wszystkim musimy stworzyć świat, w którym znajdzie się dla młodych pozytywna przestrzeń do budowania relacji – mówiła.
Następnie głos zabrał prof. dr hab. Mirosław Grewiński, rektor Uczelni Korczaka, prezes Polskiego Towarzystwa Polityki Społecznej. – Za 5, 10 lat młode pokolenie będzie nam urządzać świat. To oni będą kształtować ład społeczny, gospodarczy. To oni będą kreować, zarządzać państwem, samorządami, organizacjami społecznymi, biznesem. Jeśli my dziś zainwestujemy w młode pokolenie, to nam się to zwróci, ale musimy zainwestować w młode pokolenie, żeby ono było odporne, silne, odpowiedzialne, wrażliwe. Takie, jakie chcielibyśmy, aby za te kilka, kilkanaście lat wyglądała Polska. Od tej odporności będzie zależało to, jaka będzie kondycja społeczeństwa w najbliższej przyszłości – zaznaczył.
Dodał, że „w młodzieży tkwi ogromny potencjał, ale jest on niewyeksponowany”. – Nie możemy marnotrawić tego kapitału. To jest ogromny zasób ludzi, którzy mogą być siłą sprawczą działań prorozwojowych na najbliższe lata – oświadczył.
O mentalnych barierach do przekroczenia w politykach publicznych mówił dr Konrad Ciesiołkiewicz z Centrum Analiz Społeczeństwa Informacyjnego Uczelni Korczaka, zastępca przewodniczącej Państwowej Komisji ds. przeciwdziałania wykorzystywaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15. – Pierwsza mentalna bariera do przekroczenia, to podział na świat offline i online. Ten świat już dawno jest hybrydowy. Już dawno media cyfrowe są integralną częścią relacji społecznych. Po drugie odejście od postrzegania internetu jako sfery indywidualistycznej, prywatnej. Takie wartości kluczowe dla kapitału społecznego, jak zaufanie, solidarność, lojalność zostały od samego początku w jakimś sensie z niego wyrzucone, nieuwzględnione. Trzecia kwestia to kwestia silosowości, przekroczenia bariery powiązania ze sobą różnych form przemocy, nadużyć, wykorzystania. Trzeba wyjść poza tą silosowość, by zauważyć związki przyczynowo skutkowe i funkcjonowanie pewnego systemu – stwierdził.
Czynniki, które leżą u podłoża radykalizacji młodych i młodych dorosłych scharakteryzował Paweł Rabiej, koordynator prac nad „Diagnozą Młodzieży 2026”. – Mamy do czynienie z olbrzymim przeciążeniem i lękiem po stronie osób młodych. Lękiem przed tym, jak będzie wyglądała sytuacja geopolityczna, ekonomiczna, jak oni się w tym świecie odnajdą. Oni mówią o tym otwarcie. Są przeciążeni w domu, w szkole, są niewidzialni przez polityki publiczne – zakomunikował.
– Mamy duże nierówności i wykluczenia społeczne, przemoc, kryzys tożsamości, samotność, poczucie niesprawiedliwości i krzywdy, deprywację polityczną, niską samooceną, podatnością na zachowania autodestrukcyjne, depresję, próby samobójcze. To wszystko podkręca środowisko cyfrowe, ze swoją emocjonalizacją, skrajnymi treściami, a także anonimowością – podkreślił.
– Bez wzmocnienia autonomii młodych ludzi, powiedzenia im, że są ważni i mają wpływ na rzeczywistość, bez zaangażowania w różnego rodzaju polityki, będą dalej czuli się niewidoczni na poziomie lokalnym. Musimy dostrzec osoby młode mieszkające w lokalnych społecznościach – zaznaczył.
O tym, kiedy aktywność młodych ludzi w internecie staje się sprawą bezpieczeństwa państwa mówiła płk Małgorzata Żochowska, zastępczyni szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. – Młodzi ludzie nie są zagrożeniem dla państwa dlatego, że są aktywni w internecie. Nie są zagrożeniem dlatego, że są krytyczni, buntują się, szukają własnej tożsamości. To jest naturalna część dorastania i dojrzewania. Nie traktujemy młodzieńczej energii jako problemu dla bezpieczeństwa państwa. Problem zaczyna się wtedy, gdy samotność, frustracja, gniew, poczucie krzywdy, potrzeba uznania, zostają przechwycone przez kogoś, kto chce z tego zrobić narzędzie przemocy, przestępstwa wrogiego wpływu – zauważyła.
– Dziś młody człowiek praktycznie może zradykalizować się sam. We własnym pokoju, z telefonem komórkowym, laptopem, poprzez grę czy komunikator, a przede wszystkim poprzez algorytmy rekomendacyjne platform cyfrowych. Algorytm sprawdza co przyciąga uwagę, a treści skrajne, brutalne, nienawistne często właśnie to robią, przyciągają uwagę, budują napięcie, dają poczucie wtajemniczenia, uczestniczenia w czymś wyjątkowym. „Diagnoza Młodzieży 2026” znakomicie pokazuje ten mechanizm – oznajmiła.
Na konferencji poruszono temat mechanizmów nowych zagrożeń w środowisku społeczno-cyfrowym. Przedstawiono zjawisko weaponizacji coraz młodszych osób, wykorzystywanie dzieci i młodzieży jako narzędzi do osiągania celów militarnych, politycznych, ideologicznych i przestępczych.
Naszkicowano także specyfikę, skalę i zasięg problemu wykorzystania seksualnego dzieci z perspektywy treści audiowizualnych, czyli zdjęć i wideo, w kontekście bezpieczeństwa państwa.
Uczestnicy spotkania omówili również znaczenie budowania odporności społeczności lokalnych na procesy radykalizacji i polaryzacji. Podkreślono, że odporność społeczna opiera się na wzmacnianiu więzi społecznych, zaufania, edukacji oraz umiejętności prowadzenia konstruktywnego dialogu. Zwrócono uwagę, że celem nie jest eliminowanie różnic poglądów, lecz ograniczanie czynników sprzyjających eskalacji konfliktów, dezinformacji oraz przemocy.
Istotnym zagadnieniem była także odporność społeczna środowisk polonijnych. Wskazano, że problem radykalizacji Polaków mieszkających poza granicami kraju pozostaje wciąż niedostatecznie dostrzegany, mimo rosnącego znaczenia zagrożeń związanych z operacjami wpływu, dezinformacją i procesami radykalizacji w przestrzeni cyfrowej. Podkreślano, że skuteczna polityka bezpieczeństwa powinna opierać się na wczesnym rozpoznawaniu zagrożeń, współpracy międzysektorowej i budowaniu odporności społecznej.
Źródło: sejm.gov.pl. Zdjęcie –ilustracyjne – fot. Shutterstock.
