Rzecznik Praw Obywatelskich (RPO) interweniuje w sprawie składek emerytalno-rentowych opiekunów osób z niepełnosprawnościami, którzy uważają za niesprawiedliwe ograniczenie ich opłacania do okresu wymaganego do minimalnej emerytury. RPO zwraca uwagę na ryzyko ubóstwa i wykluczenia społecznego wynikające z tego ograniczenia oraz na problem utraty prawa do zasiłku pogrzebowego po wygaśnięciu okresu opłacania składek.
Opiekunowie osób z niepełnosprawnościami, którzy rezygnują z pracy zarobkowej, by zapewnić wsparcie osobie pobierającej świadczenie wspierające, mają opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe przez cały okres sprawowania opieki, bez ograniczenia do minimalnego okresu emerytalnego. Jednakże to rozwiązanie nie obejmuje opiekunów pobierających świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy. W ich przypadku to wójt, burmistrz lub prezydent miasta opłaca składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, ale tylko przez okres niezbędny do osiągnięcia minimalnego okresu ubezpieczenia, który wynosi 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn. Po osiągnięciu tego progu składki przestają być opłacane.
Opiekunowie uważają to za niesprawiedliwe, ponieważ opieka nad osobą z niepełnosprawnością często trwa przez wiele lat, co uniemożliwia podjęcie pracy zarobkowej i gromadzenie kapitału emerytalnego. Ograniczenie opłacania składek do minimalnego okresu może prowadzić do niskich świadczeń emerytalnych, przez co opiekunowie są zagrożeni ubóstwem i wykluczeniem społecznym.
Zasiłek pogrzebowy tylko dla ubezpieczonych
Prawo do zasiłku pogrzebowego jest uzależnione od posiadania statusu ubezpieczonego. Po zakończeniu okresu opłacania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, który uprawnia do emerytury, opiekun traci status osoby ubezpieczonej. Powoduje to, że w przypadku jego śmierci bliscy mogą nie mieć prawa do zasiłku pogrzebowego.
RPO wspiera opiekunów
Opiekunowie osób z niepełnosprawnościami oczekują zmian legislacyjnych, które zapewnią im opłacanie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe przez cały okres sprawowania opieki. Domagają się także zmian w przepisach dotyczących zasiłku pogrzebowego, tak aby ich bliscy mieli do niego prawo niezależnie od okresu opłacania składek.
Postulaty opiekunów wsparł Rzecznik Praw Obywatelskich, który zwrócił się do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) z wnioskiem o podjęcie działań legislacyjnych w celu wydłużenia okresu opłacania składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe za opiekunów przez cały czas sprawowania opieki.
Ponadto – podczas spotkania 12 lutego 2025 r. Zastępcy RPO Adama Krzywonia z Zespołem Praw Opiekunek/ów Inicjatywy „Nasz Rzecznik” podniesiono także kwestię uprawnienia do zasiłku pogrzebowego, do którego prawo uzależnione jest od posiadania statusu ubezpieczonego – dowiadujemy się, ze strony internetowej RPO.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie prowadzi obecnie prac legislacyjnych w zakresie wydłużenia okresu opłacania składek na ubezpieczenia emerytalno-rentowe dla opiekunów. Jednakże, resort zadeklarował, że przyjrzy się tej kwestii analizując skalę problemu i potencjalne skutki finansowe związane z wydłużeniem okresu opłacania składek.
Źródło informacji i zdjęcia: cowzdrowiu.pl.
