Polacy żyją coraz dłużej, ale ich zdrowie pozostawia wiele do życzenia. Prof. Roman Nowobilski tłumaczy, jakie wyzwania stoją przed systemem ochrony zdrowia i samymi seniorami.
Starzenie się społeczeństwa nie jest – jak podkreśla prof. Roman Nowobilski z Collegium Medicum UJ – zjawiskiem negatywnym, lecz dowodem poprawy jakości życia i wydłużania jego długości. Jednocześnie wymaga to zmian w organizacji systemu ochrony zdrowia oraz podejściu do aktywności osób starszych.
Ekspert zwraca uwagę, że obecnie większość przekazów dotyczących aktywności fizycznej kierowana jest do ludzi młodych, a treści dla seniorów jest zdecydowanie mniej. To pokazuje, że system wciąż nie nadąża za zmianami demograficznymi.
Brakuje specjalistów i kompleksowego podejścia
Wraz ze starzeniem się społeczeństwa rośnie zapotrzebowanie na geriatrów, fizjoterapeutów i rehabilitantów, ale także odpowiednio przygotowany personel pielęgniarski. Profesor wskazuje, że opieka nad seniorami musi mieć charakter wielospecjalistyczny – obejmować zarówno rehabilitację, jak i leczenie schorzeń ortopedycznych czy neurologicznych.
Z wiekiem pojawiają się również problemy związane z osłabieniem organizmu, zmianami hormonalnymi i spadkiem sprawności, co wymaga stałego wsparcia medycznego i rehabilitacyjnego.
Sarkopenia – cichy problem starzejącego się organizmu
Jednym z istotnych wyzwań jest sarkopenia, czyli utrata masy mięśniowej. Jak wyjaśnia prof. Nowobilski: „wtedy ograniczają się możliwości ruchowe, zmniejsza się tolerancja wysiłku”.
Ekspert tłumaczy, że wraz ze spadkiem masy mięśniowej pogarsza się zdolność wykonywania codziennych czynności, a organizm szybciej się męczy. Zjawisko to często pozostaje niezauważone, dopóki nie doprowadzi do wyraźnego osłabienia.
Ruch i dieta zamiast ogólnych zaleceń
Profesor podkreśla, że przeciwdziałanie sarkopenii wymaga regularnej aktywności fizycznej, zwłaszcza ćwiczeń oporowych, oraz odpowiedniej diety. Zwraca uwagę, że same ogólne zalecenia dotyczące ruchu nie są wystarczające – potrzebne są indywidualnie dopasowane programy ćwiczeń.
Absolutnie nie wystarczy przekazanie informacji pacjentom: proszę utrzymywać aktywność… To musi być konkretna recepta fizjoterapeutyczna.
Taka „recepta” powinna określać częstotliwość treningów, liczbę powtórzeń i poziom obciążeń. Kluczowe jest także uwzględnienie ćwiczeń całego ciała – nie tylko nóg, ale również kończyn górnych i mięśni posturalnych.
Cyfrowa rehabilitacja? Seniorzy wciąż wykluczeni
Choć rozwój technologii, w tym narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, otwiera nowe możliwości w rehabilitacji, wielu seniorów nie jest na to przygotowanych. Profesor wskazuje, że duża część pacjentów ma trudności zarówno z dojazdem do placówek, jak i z obsługą narzędzi cyfrowych.
Z badań wynika, że nawet około 70 procent osób starszych doświadcza wykluczenia cyfrowego, co ogranicza dostęp do nowoczesnych form terapii. W tym kontekście istotną rolę mogą odegrać bliscy, pomagający seniorom w korzystaniu z technologii.
Ryzyko upadków i rola lekarza rodzinnego
Szczególnym zagrożeniem dla osób starszych są upadki, które – jak zaznacza ekspert – najczęściej zdarzają się w domu. Dodaje, że aż około 70 procent urazów ma miejsce właśnie w warunkach domowych, co pokazuje skalę problemu.
Lekarz rodzinny powinien więc odgrywać większą rolę w ocenie ryzyka upadków i ogólnej sprawności pacjentów. Kluczowe są proste testy równowagi oraz ocena zdolności do wykonywania codziennych czynności.
Profesor wskazuje także na potrzebę rozwoju opieki fizjoterapeutycznej w ramach podstawowej opieki zdrowotnej – tak, aby możliwe było dotarcie specjalisty bezpośrednio do domu pacjenta i skrócenie czasu oczekiwania na pomoc.
Źródło: radiokrakow.pl. (autor Jacek Bańka) Zdjęcie ilustracyjne – fot. Shutterstock.
