Niestety nie każdy użytkownik może w pełni korzystać z oferowanych możliwości internetu. Brak dostępnych cyfrowo stron www wyklucza miliony osób, uniemożliwiając dostęp do treści i usług online. Właściciele witryn internetowych oraz twórcy aplikacji mobilnych mają ogromny wpływ na to, czy ich produkty będą dostępne dla wszystkich, bez względu na ograniczenia związane z wiekiem czy niepełnosprawnością. Jak samodzielnie można przeciwdziałać zjawisku wykluczenia cyfrowego? Podpowiadamy, co zrobić, aby strona lub aplikacja była przyjazna dla każdego użytkownika.
Co to jest wykluczenie cyfrowe?
Wykluczenie cyfrowe to zjawisko polegające na braku lub ograniczonym dostępie do nowoczesnych technologii i usług cyfrowych, takich jak internet, aplikacje mobilne czy systemy elektroniczne. Obejmuje nie tylko brak dostępu do sprzętu czy internetu, ale także brak umiejętności korzystania z technologii.
Zjawisko może prowadzić do izolacji społecznej, trudności w znalezieniu pracy czy ograniczenia dostępu do edukacji i usług publicznych. Problem jest duży, bo według raportu opublikowanego w ramach kampanii „Greenflag” opracowanej przez Sumsub, aż 627 milionów osób na świecie jest w jakimś stopniu wykluczonych cyfrowo.
Czy internet może być źródłem wykluczenia?
Choć internet jest potężnym narzędziem umożliwiającym dostęp do wiedzy, pracy i komunikacji, paradoksalnie często jest także źródłem wykluczenia. Dzieje się tak wtedy, gdy treści online nie są odpowiednio dostosowane do potrzeb różnych grup użytkowników. Pomimo rosnącej świadomości, do wykluczenia cyfrowego wciąż dochodzi dość często. Zgodnie z danymi raportu WebAIM Million z 2023 r., pośród miliona przebadanych stron, każda miała średnio 50 błędów związanych z dostępnością.
Jakie są powody wykluczenia internetowego?
Wykluczenie internetowe dzieli się na dwa poziomy: miękkie i twarde.
Wykluczenie twarde dotyczy osób, które nie mają dostępu do internetu lub urządzeń pozwalających na korzystanie z niego. Może wynikać z ubóstwa, braku infrastruktury w regionach wiejskich czy odległych miejscowościach.
Wykluczenie miękkie obejmuje natomiast sytuacje, w których dostęp do technologii istnieje, ale użytkownicy nie potrafią jej efektywnie wykorzystać. Wynika to z niskich umiejętności cyfrowych, braku dostosowania treści lub nieprzyjaznego interfejsu stron i aplikacji. Na tym poziomie częste przyczyny wykluczenia to:
- niski kontrast tekstu,
- brak tekstów alternatywnych obrazów,
- błędy w kodowaniu,
- niezrozumiały język,
- niedostosowanie strony lub aplikacji do różnych typów urządzeń wspomagających.
Kim najczęściej są osoby wykluczone cyfrowo?
Najczęściej wykluczenie cyfrowe dotyka osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami i mieszkańców obszarów wiejskich. Nieprawidłowe działanie strony może jednak powodować, że wykluczeni cyfrowo będą też młodsi użytkownicy o pełnej sprawności, np. gdy strona nieprawidłowo wyświetla się w wersji mobilnej.
Brak dostępności to często gorsza jakość życia
Dla wielu osób z niepełnosprawnościami brak dostępu do e-usług oznacza konieczność osobistego stawiania się w urzędach czy placówkach bankowych, co często też bywa utrudnione ze względu na bariery architektoniczne.
Przykładowo, osoba niewidoma lub niedowidząca nie może samodzielnie złożyć wniosku online w urzędzie, bo strona nie umożliwia zmiany kontrastu. Poza tym, nie jest kompatybilna z czytnikiem ekranu. W konsekwencji taka osoba jest zależna od innych, bo potrzebuje asystenta, który pomoże złożyć wniosek stacjonarnie.
Niedostępne treści w internecie – konsekwencje
Niedostępność treści internetowych nie tylko wyklucza część użytkowników, ale także niesie konsekwencje prawne dla właścicieli stron i aplikacji. W Polsce obowiązuje Ustawa o dostępności cyfrowej stron internetowych i aplikacji mobilnych podmiotów publicznych, która nakłada obowiązek dostosowania serwisów do potrzeb osób z niepełnosprawnościami. Niespełnienie tych wymogów może skutkować karami finansowymi.
Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu osób niepełnosprawnych
Przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu powinno zaczynać się od samych twórców stron czy aplikacji. Właściciele serwisów internetowych mogą zadbać o dostępność, stosując się do standardów WCAG, korzystając z dostępnych narzędzi testujących witryny oraz uczestnicząc w szkoleniach z zakresu dostępności cyfrowej. Ważne jest także stałe rozwijanie e-usług.
W walce z wykluczeniem cyfrowym dużą rolę odgrywają nowoczesne narzędzia, takie jak platforma SAT, która umożliwia stałe monitorowanie stron internetowych pod kątem dostępności (automatycznie wykrywa błędy i sugeruje ich poprawę). Dzięki regularnym audytom i analizom właściciele serwisów mogą na bieżąco dostosowywać treści do potrzeb użytkowników. SAT oferuje również filmy edukacyjne, szkolenia oraz konsultacje ze specjalistami, co ułatwia rozwijanie kompetencji cyfrowych.
Źródło informacji i zdjęcia: sat.govtech.pl.
